Programma 1: Wonen + Leven

Missie

Terug naar navigatie - Programma 1: Wonen + Leven - Missie

Cranendonck wil een plek zijn waar inwoners prettig wonen, werken en elkaar ontmoeten met voorzieningen die passen bij de schaal van onze dorpen en met respect voor het landschap. We bouwen voldoende (betaalbare) woningen, versterken de bereikbaarheid en geven ruimte aan duurzame ontwikkeling in het buitengebied. Budel en Maarheeze vervullen daarbij een centrumfunctie voor voorzieningen; andere kernen profiteren mee van dit aanbod.

Wonen, werken en mobiliteit

Cranendonck is zowel woon- als werkgemeente. De lokale economie vormt een schakel tussen Weert en de Brainportregio. Veel inwoners kunnen dichtbij huis werken, wat de binding met de gemeenschap versterkt. Maarheeze is een essentiële knoop in het regionale mobiliteitsnetwerk; daardoor zijn alle kernen goed verbonden met Weert en Eindhoven. De auto blijft belangrijk, maar het gebruik van OV en deel- en alternatieve mobiliteit groeit.

Buitengebied, recreatie en landschap

Ons landschap is “de tuin” van Cranendonck: een gezonde en uitnodigende leefomgeving waar je kunt bewegen, ontspannen en ondernemen in de vrijetijdseconomie. De toekomst van de agrarische sector ligt in verbreding en verduurzaming, met een rol in de circulaire economie. Omdat de ruimte schaars is, maakt de gemeente duidelijke keuzes en geeft ze richting aan agrarische initiatiefnemers.

Schaalsprong

De Metropoolregio Eindhoven (MRE) groeit uit tot de sterkste economische regio van Nederland. Cranendonck is één van de 21 gemeenten in deze regio. Die groei brengt uitdagingen met zich mee  o.a.  op het gebied van woningbouw, mobiliteit en werklocaties. Om toekomstbestendig te blijven, is een schaalsprong nodig, ook voor Cranendonck.  In 2026 maken we daarom  principiële keuzes over de rol en ambitie van Cranendonck binnen de schaalsprong van de regio. Daarbij houden we oog voor een goede balans tussen groei, leefkwaliteit en onze identiteit. Deze keuze vormt de basis voor de koers van de komende jaren en wordt structureel vertaald in de gemeentelijke begroting.

1 Product Wonen

Wat wil de raad bereiken?

Terug naar navigatie - 1 Product Wonen - Wat wil de raad bereiken?

Duidelijke en eenvoudige ruimtelijke regels voor het hele grondgebied van de gemeente Cranendonck met ruimte voor initiatief, participatie en maatwerk

Terug naar navigatie - 1 Product Wonen - Wat wil de raad bereiken? - Duidelijke en eenvoudige ruimtelijke regels voor het hele grondgebied van de gemeente Cranendonck met ruimte voor initiatief, participatie en maatwerk

Met de Omgevingswet komen alle regels voor de fysieke leefomgeving in één omgevingsplan. We werken toe naar heldere, geharmoniseerde regels voor het hele grondgebied, met ruimte voor participatie en maatwerk. Initiatieven begeleiden we via vergunningen en het traject ‘idee verkennen’, waarin we wenselijkheid en haalbaarheid vooraf toetsen.

Toelichting resultaat afwijkingen.

Voldoende en betaalbare woningen passend bij de identiteit van onze dorpen

Terug naar navigatie - 1 Product Wonen - Wat wil de raad bereiken? - Voldoende en betaalbare woningen passend bij de identiteit van onze dorpen

Cranendonck werkt aan voldoende en betaalbare woningen voor haar inwoners. In 2040 kent Cranendonck een evenwichtige woningbouwontwikkeling in alle kernen, waarbij per dorp is gebouwd volgens de eigen ruimtelijke identiteit, demografische behoefte en ontwikkelpotentie. Alle kernen kunnen zich organisch ontwikkelen, maar in Maarheeze ligt een accent op intensievere woningbouw dan in de overige kernen; in Budel ligt een accent op de economische ontwikkeling. In de vergadering van september 2025 heeft de raad de ontwikkelkaarten als leidraad voor de woningbouwontwikkeling t.b.v. de autonome groei van de 6 dorpskernen tot 2040 vastgesteld.

Toelichting resultaat afwijkingen.

2 Product Mobiliteit

Wat wil de raad bereiken?

Terug naar navigatie - 2 Product Mobiliteit - Wat wil de raad bereiken?

Een mobiliteitstransitie die past bij de omvang en schaal van Cranendonck met een betere positie voor voetganger, fietser en OV, maar blijvend ruimte voor de auto

Terug naar navigatie - 2 Product Mobiliteit - Wat wil de raad bereiken? - Een mobiliteitstransitie die past bij de omvang en schaal van Cranendonck met een betere positie voor voetganger, fietser en OV, maar blijvend ruimte voor de auto

De Brainportregio staat voor grote opgaven: economische groei, woningnood, verduurzaming, gezond leven en klimaatbestendigheid. Dit vraagt om een toekomstbestendig mobiliteitssysteem. De Regionale Mobiliteitsvisie 2040 schetst een gezamenlijk beeld van mobiliteit in de regio, gericht op leefbaarheid en bereikbaarheid. De gemeenteraad van Cranendonck stemde op 25 juni 2024 in met deze visie, waarin de mobiliteitstransitie centraal staat.

Op 20 mei 2025 heeft de raad ook ingestemd met het Masterplan Mobiliteit 2040. Hierin zijn de regionale ambities vertaald naar Cranendonck. Het plan zet in op gedragsverandering: meer lopen, fietsen en gebruik van collectieve mobiliteit, en bewuster autogebruik. Zo werken we toe naar een betere balans tussen mobiliteit en leefomgeving. 

Toelichting resultaat afwijkingen.

3 Product Accommodaties

Wat wil de raad bereiken?

Terug naar navigatie - 3 Product Accommodaties - Wat wil de raad bereiken?

Een ontmoetingsplaats in iedere kern voor en door inwoners

Terug naar navigatie - 3 Product Accommodaties - Wat wil de raad bereiken? - Een ontmoetingsplaats in iedere kern voor en door inwoners

Iedere kern beschikt over een eigen ontmoetingsplaats. Ze fungeert als ankerpunt van een samenredzame gemeenschap, van een netwerk van inwoners dat omkijkt naar elkaar. De ontmoetingsplaatsen worden gedragen door en voor inwoners en gefaciliteerd door de gemeente.

Toelichting resultaat afwijkingen.

4 Product Openbare ruimte

Wat wil de raad bereiken?

Terug naar navigatie - 4 Product Openbare ruimte - Wat wil de raad bereiken?

Een veilige en gezonde leefomgeving

Terug naar navigatie - 4 Product Openbare ruimte - Wat wil de raad bereiken? - Een veilige en gezonde leefomgeving

De gemeente streeft naar een leefomgeving die actief bijdraagt aan het welzijn van haar inwoners. Dit betekent dat milieu-, klimaat- en ruimtelijk beleid niet alleen gericht zijn op het beperken van schade (zoals vervuiling of overlast), maar juist op het creëren van positieve effecten op gezondheid, comfort en leefkwaliteit. 

Toelichting resultaat afwijkingen.

5 Product Duurzaamheid

Wat wil de raad bereiken?

Terug naar navigatie - 5 Product Duurzaamheid - Wat wil de raad bereiken?

Een beleefbaar en natuurrijk landschap met ruimte voor recreatie, ondernemerschap en circulaire agrarische productie

Terug naar navigatie - 5 Product Duurzaamheid - Wat wil de raad bereiken? - Een beleefbaar en natuurrijk landschap met ruimte voor recreatie, ondernemerschap en circulaire agrarische productie

We combineren welzijn, recreatie en ondernemerschap met landschapsversterking en de doorontwikkeling van de agrarische sector richting verbreding en verduurzaming.

Toelichting resultaat afwijkingen.

Een Cranendonckse energietransitie die voldoet aan de nationale en Europese klimaatdoelstellingen

Terug naar navigatie - 5 Product Duurzaamheid - Wat wil de raad bereiken? - Een Cranendonckse energietransitie die voldoet aan de nationale en Europese klimaatdoelstellingen

Sinds 2020 zijn de nationale en Europese klimaatdoelen aangescherpt, met hogere eisen voor CO2-reductie en groene energieproductie. Hoewel de aandacht voor energietransitie in Den Haag lijkt af te nemen en een duidelijke koers ontbreekt, zet Cranendonck de verduurzaming voort met focus op uitvoering. Nieuwe uitdagingen zoals netcongestie, ruimtegebrek en geopolitieke onzekerheid vragen om flexibiliteit. In afwachting van landelijke richting blijft Cranendonck bijdragen aan de actuele klimaatdoelen.

Toelichting resultaat afwijkingen.

Toelichting financiële afwijkingen Wonen + Leven

Wonen 1.1 S/I Afwijking lasten Afwijking baten Afwijking reserves Saldo afwijking
Herinrichting hervormd kerkje De incidentele middelen (verduurzaming en herinrichting kerkje) zijn verantwoord onder cultuur (p.3) en behoort onder monumenten (p.1) te staan. I -76 N -76 N
Herinrichting hervormd kerkje Dit betreft de huurlasten. Ook deze zijn verantwoord onder cultuur (p.3) en behoort onder monumenten (p.1) te staan. S -15 N -15 N
Bijdrageregelingen Aangezien voor een aantal grotere projecten in 2026 de bijdrage aan het fonds ruimtelijke ontwikkeling in rekening wordt gebracht, verwachten we hogere inkomsten. I 400 V -400 N 0
Stationsweg 76 Budel-Dorplein In 2026 wordt een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Als het project haalbaar blijkt en een grondexploitatie wordt geopend, worden de gemaakte voorbereidingskosten daarin opgenomen. We stellen voor dit ten laste van de reserve grondexploitatie te brengen als het project niet haalbaar is. I -60 N 60 V 0
Bouwleges Vanwege enkele grootschalige projecten ontvangen we meer bouwleges. Hierbij is meegenomen dat we geen leges meer binnenkrijgen voor de categorie uitbreiden en wijzigen bij nieuwbouwwoningen. I 160 V 160 V
Overige geringe afwijkingen Correctie omgevingswet. S 19 V 19 V
Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) In 2026 is een subsidie provinciale subsidie ontvangen voor een tegemoetkoming in de kosten voor de werkzaamheden binnen de GGA Grenscorridor en GGA Strabrechtse Heide. Met deze subsidie bekostigen wij de uitvoeringskosten. I -26 N 26 V 0
Indexeringen 2026 S -8 N -8 N
Totaal -166 N 586 V -340 N 80 V
1.2 Verkeer en vervoer S/I Afwijking lasten Afwijking baten Afwijking reserves Saldo afwijking
Onderhoud en herstel wegen en inrichtingen Het betreft vergoedingen van Nutsbedrijven voor werkzaamheden aan kabels en leidingen. De nutsbedrijven voeren in 2026 meerdere projecten uit. Voorafgaand aan een jaar zijn de projecten die de Nutsbedrijven gaan uitvoeren niet allemaal bij de gemeente bekend. I 20 V 20 V
Wegenbeheerplan dagelijks onderhoud Extra kosten ten opzichte van het IBOR zijn het gevolg van aanvullend benodigd onderhoud aan civieltechnische kunstwerken, dat niet vooraf was voorzien, extra herstelwerkzaamheden aan leidingsleuven voor kabels en leidingen als gevolg van aanvullende of intensievere werkzaamheden nutsbedrijven en tot slot verhoogde kosten voor voorbereiding en verkeersmaatregelen tijdens de uitvoering, noodzakelijk om de werkzaamheden veilig en volgens regelgeving uit te voeren. I -50 N -50 N
Voorziening wegen (storting) Aanvullende storting in de voorziening wegen o.b.v. het wegenbeheerplan 2026-2030. De gemiddelde jaarlijkse storting wordt daarmee € 1.195.343. S -174 N -174 N
Openbare verlichting Aanschaf tool monitoringsysteem. I -13 N -13 N
Openbare verlichting Jaarlijkse contributie/licentiekosten. S -12 N -12 N
Kapitaallasten Correctie op de kapitaallasten van de Meemortel. I 23 V 23 V
Indexeringen 2026 S -24 N -24 N
Totaal -250 N 20 V 0 -230 N
Leefbaarheid 1.3 S/I Afwijking lasten Afwijking baten Afwijking reserves Saldo afwijking
Gemeenschapshuis De Reinder De (budget)subsidie aan het gemeenschapshuis is verlaagd. S 12 V 12 V
Gemeenschapshuis de Borgh De Borgh ontvangt geen (budget)subsidie meer. De raming hiervoor kan vervallen. S 18 V 18 V
Rioolgemaal Uitvoering bouwkundige aanpassingen aan Broekkant 2, waarvoor in verleden is bijdrage van Waterschap ontvangen. I -25 N -25 N
Smeltkroes Opstartkosten (15k) voor beheersstichting en beheersvergoeding (13k) ten laste de reserve gemeenschapsvoorzieningen. I -28 N 28 V 0
Meicirculaire 2026; oormerken overheidsbrede dienstverlening (voorm.IDO/DU). I -2 N -2 N
Kapitaallasten Herberekening kapitaallasten gemeenschapshuizen. I -2 N -2 N
Indexeringen 2026. S -18 N -18 N
Totaal -45 N 0 28 V -17 N
Openbare Ruimte 1.4 S/I Afwijking lasten Afwijking baten Afwijking reserves Saldo afwijking
Riolering
In de 2e helft van het jaar voeren we rioolinspecties uit waarbij de kwaliteit in beeld wordt gebracht. Herstelwerkzaamheden voeren we aansluitend uit. Vanwege de doorlooptijd verwachten we niet het gehele budget te benutten. I 75 V 75 V
Waterschap De Dommel stelt subsidie beschikbaar voor klimaatadaptive maatregelen, waaronder promotie. Hierdoor vervalt het geraamde budget voor 2026. I 10 V 10 V
Kapitaallasten Hogere kapitaallasten door herberekening annuïtaire afschrijving. I 5 V 5 V
Voorziening riolering Het voordeel op het product riolering wordt toegevoegd aan de voorziening riolering (gesloten systeem). I -90 N -90 N
Afval
Kapitaallasten Hogere kapitaallasten door uitstel project ondergrondse containers naar 2026 I -10 N -10 N
Voorziening afval Het nadeel op het product afval wordt onttrokken aan de voorziening afvalstoffenheffing (gesloten systeem) I 10 V 10 V
Openbaar Groen 0
Subsidie waterschap Met de subsidie is er meer geld beschikbaar voor de stimulering van particuliere vergroening I -25 N 25 V 0
Snoeien bomen Zoals in eerdere begrotingen aangegeven, willen we in 2026 de inhaalslag op boom snoeirondes voltooien. Echter is Budel meer werk dan verwacht, waardoor er extra middelen nodig zijn om dit op schema af te ronden. Anders lukt dit pas volgend jaar en komen we weer achter op schema voor de volgende snoeironde. I -20 N -20 N
In navolging van onze groenvisie, willen we de kwaliteit van de biodiversiteit in Cranendonck gaan monitoren. Zo kunnen we controleren of onze ingrepen met bijvoorbeeld minder maaien daadwerkelijk effect hebben. Hiervoor moet een meetlat opgesteld worden. I -25 N -25 N
Door de aanhoudende rattenplaag in Budel-Schoot en Maarheeze blijft extra budget nodig als we willen doorgaan met bestrijding op zowel openbaar als particulier terrein. I -48 N -48 N
Meicirculaire 2026; Correctie Wet op Lijkbezorging I 4 V 4 V
Indexeringen 2026 S -7 N -7 N
Totaal -42 N -55 N 0 -96 N
Duurzaamheid 1.5 S/I Afwijking lasten Afwijking baten Afwijking reserves Saldo afwijking
Projectenboek Onttrekking reserve Landschapsversterking voor de uitvoering van een drietal projecten in 2026. Betreft structureren houtsingel zandpad Rakerstraat, vergroten ecologische waarde weide Strijperdijk, Herstel bomenlaanstructuur Blake Beemd. I -28 N 28 V 0
CDOKE gelden Rijk In de septembercirculaire 2025 zijn de CDOKE gelden voor 2026 in de algemene uitkering verwerkt (was SPUK-regeling). Omdat eerst de CDOKE gelden van de SPUK 2025 worden benut verwachten we de CDOKE gelden 2026 in 2026 niet nodig te hebben. Daarom storten we deze in de reserve duurzaamheid. I 713 V -264 N -449 N 0
Aanpak isolatie: Wegens faillissement uitvoerder verwachten we geen kosten voor De Groene Zone Isoleren. Dit deel van de kosten wordt afgeraamd. I 40 V 40 V
Meicirculaire 2026; Oormerken gelden capaciteit decentralisatie klimaat- en energiebeleid (DU) I -15 N -15 N
Totaal 725 V -264 N -436 N 25 V
Totaal structureel S -210 N 0 0 -210 N
Totaal incidenteel I 432 V 288 V -748 N -29 N
Totaal programma 222 V 288 V -748 N -239 N

Overzicht baten en lasten programma Wonen + Leven

Excel-tabel

PROGRAMMA 1 Wonen en Leven Begroting 2025 Jaarrekening 2025 Begr. na wijz. 2026 Mutaties Burap Begroting 2026 na Burap
Lasten:
1.1 Wonen 2.177 3.937 2.945 166 3.111
1.2 Verkeer en vervoer 3.784 3.674 4.509 250 4.759
1.3 Leefbaarheid 1.671 1.601 1.601 45 1.646
1.4 Openbare ruimte 7.027 7.340 8.418 42 8.460
1.5 Duurzaamheid 1.814 1.508 1.073 -725 348
Totaal Lasten 16.473 18.061 18.545 -222 18.324
Baten:
1.1 Wonen 1.133 2.216 886 586 1.472
1.2 Verkeer en vervoer 163 226 84 20 104
1.3 Leefbaarheid 94 124 121 - 121
1.4 Openbare ruimte 5.249 5.582 6.091 -55 6.037
1.5 Duurzaamheid 264 - - -264 -264
Totaal Baten 6.902 8.147 7.182 288 7.470
Saldo voor resultaatbestemming 9.571 N 9.914 N 11.363 N 509 V 10.854 N
Bestemmingen
Stortingen reserves 1.551 1.595 61 864 925
Onttrekkingen reserves 1.264 2.414 781 116 897
Bestemming per saldo 287 N 819 V 720 V 748 N 28 N
Saldo na resultaatbestemming 9.858 N 9.095 N 10.643 N 239 N 10.882 N