Financieel op hoofdlijnen

Algemeen financieel beeld

Op basis van de voorliggende jaarrekening 2024 heeft Cranendonck heeft haar gemeentelijke financiën op orde: het huishoudboekje is structureel in evenwicht en er is voldoende geld om eventuele risico’s op te vangen. De schuldquotes vallen binnen de categorie minst risicovol en de solvabiliteitsratio kenmerken we als neutraal. Daarnaast zijn de verwachtingen van de opbrengsten uit de grondexploitaties nog steeds positief,  zijn de mogelijke verliezen voorzien en zijn de financiële gevolgen van de beëindiging van de Baronie in het resultaat verwerkt. We verwachten daarom uit de grondexploitaties resultaten die bijdragen en verdere verbetering van de schuldratio en het solvabiliteitsratio. De structurele exploitatieruimte is voor 2024  positief.  Gezien deze uitkomsten is de algemene conclusie dat de financiële positie van de gemeente te kwalificeren is als voldoende tot  goed.

Voor de toekomst zijn er ook financiële zorgen. Net als andere gemeenten is er onzekerheid over de financiële situatie vanaf 2026. Omdat er onzekerheid blijft hoeveel geld we vanaf 2026 krijgen van de Rijksoverheid.

Analyse resultaat jaarrekening op hoofdlijnen

De jaarrekening laat een totale omzet zien van € 83 miljoen en sluit met een voordelig saldo van € 2.015.000. In de bijgestelde raming gingen we nog uit van een verwacht nadelig resultaat van € 50.000. Het definitieve resultaat is € 2.065.000 gunstiger dan verwacht.

Wanneer we het jaarrekeningsaldo corrigeren voor de bijzondere lasten van de afboekingen Baronie en De Borgh van   €1,9 miljoen,  komt het  financiële resultaat van  de reguliere exploitatie uit op € 3,9 miljoen. Dat is dan wel inclusief de eind 2024 ontvangen  baten uit de decembercirculaire zoals hieronder verder toegelicht.

Het resultaat wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen:
1.    Beleid van de Rijksoverheid / middelen laat beschikbaar gesteld
2.    Sociaal domein (Jeugd, WMO en Werk en inkomen)
3.    Grondexploitatie de Baronie en lening de Borgh
4.    Budgetten  en afrekeningen uit 2023
5.    Situatie op de arbeidsmarkt / onbezette vacatures
6.    Hogere inkomsten

Beleid van de Rijksoverheid / Middelen laat beschikbaar gesteld (€ 860.000 voordeel)
Door het Rijksbeleid ontstaat een voordeel van circa € 860.000. Dit voordeel wordt met name veroorzaakt door de actualisatie van de decembercirculaire 2024 (€ 462.000). Via de decembercirculaire zijn voor een aantal beleidsvelden eind 2024 middelen beschikbaar gesteld als compensatie voor uitgaven die in 2024 zijn gedaan en om de werkzaamheden in 2025 te kunnen uitvoeren (uitvoeringskosten landelijke beëindigingsregeling veehouderijen).  

Verder ontvingen we de afgelopen jaren voor de omgevingswet invoeringskosten middelen van het Rijk. Deze middelen zijn niet volledig besteed. Het niet benutte deel bedraagt € 282.000.

Door Rijksbeleid ontstonden vertragingen in de ontwikkeling van stikstofbeleid en de vertraging in het landelijk project implementatie samenhangende projecten administratie (€ 110.000).

Sociaal domein (Jeugd, Wmo en Werk en Inkomen) (€ 420.000 voordeel)
Kenmerkend voor deze beleidsvelden van het sociaal domein is dat er recht op zorg bestaat ook al is het budget volledig gebruikt (open einde regelingen). In 2024 ontstaat op de beleidsvelden een voordeel van circa € 420.000.

Bij WMO begeleiding zien we enerzijds een afname in het gebruik per unieke client. Deze afname wordt veroorzaakt door een nieuwe manier van indiceren van begeleiding WMO. Anderzijds stijgen de kosten van huishoudelijke hulp door de stijging van het tarief. (voordeel WMO per saldo € 446.000).

In de raadsinformatiebrief van december 2024 kondigden wij aan dat het budget voor jeugd voor 2024 niet toereikend zou zijn. In deze jaarrekening wordt onze verwachting bevestigd. De overschrijding (€ 412.000) wordt o.a. veroorzaakt door verzwaring van problematiek (mede door wachtlijsten) en een toegenomen complexiteit in hulpvragen. Een groot deel van de kosten wordt veroorzaakt door een kleine groep cliënten met een verblijfsvoorziening.
Maar door acties binnen het domein Jeugd, zoals het ‘op orde brengen van de basis’ en sturen op de niet gecontracteerde zorg, is bewerkstelligd dat de uiteindelijke jaarcijfers lager liggen dan wanneer de kostenstijging in voorgaande jaren lineair doorgezet was. De enorme groei uit 2023 vlakt af.

Op het onderdeel Werk en Inkomen ontstaat in 2024 een voordeel van € 387.000. Dit voordeel ontstaat op de beleidsvelden inburgering, minimabeleid en participatie. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we naar programma 4. 

Grondexploitatie de Baronie en lening de Borgh (Nadeel € 1,9 miljoen)
In 2025 besloot uw raad om de grondexploitatie van de Baronie te beëindigen. De afwaardering van circa € 1,6 miljoen is in het resultaat van deze jaarrekening verwerkt.

In maart 2025 informeerden we de raad over het kwijtschelden van het restant van de lening aan de Borgh en het niet overnemen van de inventaris. 

Budgetten en afrekeningen uit 2023 (€ 950.000 voordeel)
In de deze  jaarrekening  verantwoorden we  de voordelen uit overhevelingen  2023 die niet volledig  zijn benut in 2024. Ook zijn er  voordelen ontstaan door afrekeningen uit 2023. De belangrijkste voordelen zijn:
-    gedeeltelijk benutte overgehevelde loon- en prijscompensatie (€ 305.000)
-    lager beroep energietoeslag 2023 (€ 237.000)
-    afrekening btw sport 2023 (€ 132.000)
-    gedeeltelijk benutte gelden onderhoudskosten gemeenschapshuizen (€ 57.000).

Situatie op de arbeidsmarkt / onbezette vacatures  (€ 1,5 miljoen voordeel) 
Door de krapte op de arbeidsmarkt ontstaat een voordeel van circa € 1,5 miljoen. Het is niet gelukt voor alle openstaande vacatures die gaandeweg de 2e helft van 2024 zijn ontstaan ook in 2024 met bezetting via inhuur te realiseren. Hierdoor ontstaat enerzijds een voordeel op het P-budget. Anderzijds blijft de realisatie van de door de raad beschikbaar gestelde kredieten (investeringen) achter bij de planning. De rente- en afschrijvingskosten (kapitaallasten) zijn hierdoor lager dan geraamd. 
Ook zijn door o.a. prioritering, capaciteit en complexheid activiteiten doorgeschoven naar 2025.

Hogere inkomsten (€ 176.000 voordeel)
De opbrengsten van de onroerende zaakbelastingen en inkomsten van de leges van nutsbedrijven zijn hoger dan verwacht.  

Uit vorenstaande analyse blijkt dat het resultaat wordt veroorzaakt door incidentele en onvoorziene mee- en tegenvallers. Eventuele structurele doorwerkingen vanuit de jaarrekening 2024 verwerken we in de Burap 2025 en begroting 2026-2029.

Voor een nadere toelichting op de afwijkingen verwijzen we naar de verantwoording per programma. Verder is in het hoofdstuk jaarrekening een gecomprimeerd overzicht opgenomen van de analyse op hoofdlijnen.

In 2024 is de structurele exploitatieruimte positief. In onderstaande tabel geven wij inzicht in het incidentele en structurele resultaat.